Oostenrijkse wijngeschiedenis

De wijnbouw is in het huidige Oostenrijk door de Romeinen geïntroduceerd. In de Middeleeuwen speelde de kerk een belangrijke rol in de wijnproductie. Nadat de wijngaarden in de negentiende eeuw geplaagd werden door de druifluis werden verscheidene nieuwe druivenrassen geïntroduceerd.

maria theresia

Aan het begin van de 16de eeuw bereikte de wijnbouw een eerste hoogtepunt. Uit deze tijd (1526) stamt een wereldberoemde partij Trockenbeerenauslese uit Donnerskirchen in Burgenland, die tot in de 18de eeuw gedronken zou zijn. In de 17de eeuw bedreigden wijnbelasting en oorlogen de Oostenrijkse wijnbouw.

Onder aanvoering van Maria Theresia (afbeelding) ging het in de 18de eeuw weer beter. Met behulp van de wetenschap werden productieprocessen verbeterd. Een algemene drankbelasting verving de wijnbelasting. Wijnboeren kregen toestemming hun wijn op elk moment van het productieproces te verkopen. In november kan daardoor al zeer jonge en nog gistende ‘wijn’ worden gedronken van de laatste oogst. Deze traditie bestaat tot op de dag van vandaag in Oostenrijk en Slowakije.

Opkomst van de Grüner Veltliner

In 1860 werd in Oostenrijk de eerste wijnbouwschool ter wereld geopend: Klosterneuburg (foto) in Wagram. Het machtige Oostenrijk speelde een toonaangevende rol in de internationale wijnwereld. Beroemde Oostenrijkse druiven als de Zweigelt en de Blauburger zijn in Klosterneuburg gekruist uit andere druiven. Tot op de dag van vandaag is dit monumentale wijninstituut toonaangevend. Veel Oostenrijkse wijnboeren zijn en worden er op internationaal topniveau opgeleid

In deze tijd was Oostenrijk vooral een land van 'gemischter Satz'. In de wijngaarden stonden verschillende druivenrassen door elkaar. Zo werden ze ook geplukt - de ene druif rijper dan de andere. Tot op de dag van vandaag wordt de witte versie van deze bijzondere 'cuvee' gemaakt in het wijndistrict van Wenen.

Druifluis, twee oorlogen en een wijnschandaal

In 1872 vernietigde de druifluis - net als elders in Europa - een groot deel van de wijngaarden. Er werden andere druivenrassen aangepland die beter tegen ziekten bestand waren. De Grüner Veltliner begon aan zijn zegetocht om uiteindelijk uit te groeien tot de nationale trots van het land.

Op het moment dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak was Oostenrijk het derde wijn exporterende land ter wereld. Maar al na de Eerste Wereldoorlog viel het Oostenrijkse Keizerrijk uiteen en na de Tweede Wereldoorlog kwam de Oostenrijkse wijnexport vrijwel tot stilstand. In de jaren 1950 werden op grote schaal machines ingezet om de wijnbouw weer op te bouwen en de productie te verhogen. Er werd door veel wijnboeren ingezet op goedkope zoete witte wijn, die vooral geëxporteerd werden naar Duitsland en Italië.

In 1985 bracht het ‘antivries schandaal’ de export van Oostenrijkse wijn een gevoelige klap toe. Een handjevol malafide producenten bleek wijnen kunstmatig aan te zoeten. Het schandaal werd breed uitgemeten in de internationale pers. De export viel vrijwel volledig stil.

Helemaal terug aan de top

Achteraf gezien gaf het wijnschandaal een enorme kwaliteitsimpuls. Wijnboeren gingen steeds meer droge witte en rode kwaliteitswijn maken. De sindsdien zeer strenge Oostenrijkse wijnwetten worden strikt nageleefd om de kwaliteit van de productie te garanderen. De wijnboeren hebben massaal ingezet op hoge kwaliteit. En dat wordt beloond. Oostenrijk geldt weer als een van de meest interessante wijnlanden van de wereld en helemaal terug op de kaart. Grüner Veltliner is hip, wijnmagazines staan vol met artikelen over Oostenrijkse wijn en het grote publiek is meer dan ooit geïnteresseerd om wijnland Oostenrijk helemaal te ontdekken.